xeral[arroba]galinus.com

Artigos de Galinus >

Hipertexto na prensa dixital

Os cambios impulsados desde a introducción de internet nas redaccións tense sucedido axiña. Hoxe en día, a rede tense convertido nunha ferramenta imprescindible para os traballos dos xornalistas. De feito, así o revelan os últimos estudos sobre o uso da rede nos medios de comunicación.

Pero non só iso, a incorporación das chamadas "novas tecnoloxías" nas redaccións e a presenza cada vez maior en internet dos medios de comunicación ten determinado o desenvolvemento do xornalismo dixital ou ciberperiodismo.

Novos medios, novos xeitos

Internet non é só unha magnífica fonte de información, a rede demanda ademáis dos medios unha linguaxe específica, unha construcción da información diferente da que se define nas redaccións tradicionais e que require o aproveitamento de tódalas sinerxias e características que aporta un novo medio.

Nembargantes, nestes momentos, a maioría dos medios non aproveita os recursos que ofrece internet. De feito, na maioría das redaccións imponse un uso bastante limitado destes recursos, incluso os elementos mínimos, como é o caso do hipertexto na redacción de novas.

Despois de levar a cabo unha análise de varios xornais españois de acceso gratuito presentes en internet comprobamos que en moitos casos emprégase a rede para publicar as informacións tal e como aparecen no formato papel. Son poucos os medios que utilizan o hipertexto alén dunha sucesión de ligazóns fora do corpo da nova.

As posibilidades que ofrecen as ligazóns son fundamentais á hora de concebir unha información para internet: amplía as posibilidades de información, a capacidade do usuario para decidir sobre esa información publicada ó tempo que lle permite contribuir a definir tamén a liña editorial dun medio porque resulta tamén da selección duns temas á marxe de outros, un xeito de guiar ó lector dos medios electrónicos.

O uso do hipertexto na prensa dixital española

O uso do hipertexto á hora de contruir novas non está tan espallado como cabería esperar. Como mostra representativa estudamos as edicións dixitais de

• Abc
• El Mundo
• A Razón
• La Vanguardia
• La Voz de Galicia

Non se incluiron publicacións de pago.

Para face-la análise plantexamos un modelo que se comparou con varias novas contestanto a unha serie de preguntas.

Modelo

Unha nova publicada na web cremos que debe ter as seguintes características

• Posibilidade de amplia-la nova con ligazóns a outras novas, material complementario como fotos, vídeo, etc. e ligazóns externos que permitan contrastar a información publicada.
• As ligazóns deberían estar no corpo da nova, onde o contexto e a ubicación son máis claros. As ligazóns situadas en grupos fora do corpo da nova son máis difíciles de ver, especialmente se a páxina ten moita información.
• Debería poder percorrerse dun xeito claro e intuitivo a sucesión temporal de novas vencelladas cun mesmo feito. Unha nova raramente é un feito aillado e cremos que é desexable que se poida consultar axiña novas anteriores para poder reconstruir o fío dos feitos dunha noticia.

Preguntas

Para cada nova analizada contestáronse a estas preguntas

• ¿Cantas ligazóns hai que permitan ampliar a información dunha nova?
• ¿Cantas ligazóns hai dentro do corpo da nova?
• ¿Apuntan as ligazóns a outras novas ou a informacións especiais -monográficos, vídeo, etc.-?
• ¿A información vencellada é do mesmo dío ou de datas anteriores?
• ¿As ligazóns son a contidos propios do medio ou a sitios externos?

Resumo dos resultados

Os resultados para os xornais analizados abranguen un uso do hipertexto que vai desde a total ausencia de ligazóns ata a posibilidade de ampliar unha nova con bastante material complementario.

El Mundo é o único que adoita usar ligazóns na construcción da nova. As ligazóns no corpo da nova son practicamente inexistentes no resto de xornais. Nembargantes, o uso de ligazóns fora do corpo da nova é algo habitual na maioría.

El Mundo e La Vanguardia ofrecen numerosas ligazóns a monográficos e novas de datas anteriores. Non parece que exista un criterio na cantidade e tipo de información vencellada, que varía considerablemente en cada nova. En xeral resulta difícil acceder a novas anteriores sen recurrir a buscadores ou á hemeroteca.

La Voz de Galicia tamén utiliza ligazóns a outras novas, case sempre do mesmo día, pero coa particularidade de que estas ligazóns forman parte da entradilla dunha nova principal. Baixo un titular coloca un pequeno texto e a continuación un grupo de ligazóns ás novas vencelladas que adoitan ser textos máis curtos e de menor importancia.

Especialmente significativo é que os xornais electrónicos nunca vencellan informacións externas ás do propio medio, agás nalgunhas seccións do mundo.

Conclusións

La Vanguardia e El Mundo son os diarios con maior adaptación ós novos xeitos de comunicar en internet, aínda que cremos que todavía poderían mellorar se ligasen a páxinas externas cando así convira e facilitando o acceso á novas anteriores.

Un repaso ós outros xornais amosa que hoxe en día a versión dixital dos medios non se diferencia en gran medida da súa edición en impresa. La Voz de Galicia e ABC son representativos dun uso menor das posibilidades do hipertexto con numerosos exemplos na rede que utilizan modelos similares.

Por último, A Razón que parece unha copia exacta de versión impresa; non utiliza ligazóns e non observa os criterios básicos de escrita para la web. Por desgracia, na rede é habitual atopar moitas publicacións que siguen este estilo.

O futuro

Os estudos sobre a construcción da información en internet sinalan o hipertexto como un elemento esencial. A pesar de que non hai acordo sobre cal deba ser a densidade de ligazóns por información o cal é o método máis axeitado para inserilos, o que si é certo é que a súa presenza é necesaria e constitúe un elemento diferenciados do xornalismo en internet.

Hoxe en día a versión dixital dos medios non aproveita tódolos recursos que a web e o hipertexto ofrece para publicar información. Os recursos enlazados adoitan ser escasos e se limitan á información xa publicada no propio medio, cando sería recomendable, precisamente, atopar ligazóns a informacións exteriores que nos permitan confrontar a información publicada, ampliala ou reafirmanos, por exemplo, na nosa fidelidade ó medio.

"Connected to the rest of the Web with link in and out. Not being afraid to link to other sites is a sign of confidence, and third-party sites are much more credible than anything you can say yourself. Isolated sites feel like they hace something to hide" (Nielsen)

A pregunta é se estas carencias débense a unha falta de medios, de formación, de infraestrucutras ou se a transición hacia unha prensa realmente hipertextual estase a ver ralentizada polas reticencias dos profesionais dos medios hacia internet (fenómenos como as bitácoras ou os confidenciais son unha mostra).

Desde logo, internet segue plantexando retos ó xornalista dixital, se ben a transición hacia un modelo de prensa hipertextual deberíanos conducir a uns medios moito máis abertos ou, como sinala un importante editor de prensa

"Xa non haberá lugares comúns, frases feitas, criptoloxía de camarilla, xornalismos endogámicos e provinciano, do cal o revival dos últimos anos non é máis que o seu canto de cisne. As redes globais serán as donas de tódalas primicias e os xornalistas tendrán que aplicarse á tarefe de informar ben, proporcionando novas contextualizadas, diseccionadas e valoradas. Os lectores disporán así dunha información máis libre, plural e rigurosa".

Porque, en última instancia, é o lector o que ten a decisión última de consultar a información publicada nun medio dixital. Se esta non se adecua ó que, como usuarios, esperamos, temos a libertade de cambiar de medio, de procurar nós a información, de confiar nun confidencial ou nunha bitácora. Por tanto, a prensa dixital debe asumir a necesidade dun cambio na construcción das informacións orientada hacia unha información máis hipertextual.